Projekt AZON

Partnerzy projektu

Politechnika Wrocławska Uniwersytet Przyrodniczy we Wrocławiu Uniwersytet Medyczny im. Piastów Śląskich we Wrocławiu Akademia Wychowania Fizycznego we Wrocławiu Instytut Badań Systemowych Polskiej Akademii Nauk

Informacje

Atlas Zasobów Otwartej Nauki (AZON)

Ruszyły prace nad Atlasem Zasobów Otwartej Nauki (AZON) w Centrum Wiedzy i Nauki Technicznej (CWiNT) Politechniki Wrocławskiej. Ta internetowa platforma informacyjna powstaje w ramach projektu: Aktywna Platforma Informacyjna e-scienceplus.pl., i ma gromadzić, przetwarzać i udostępniać zasoby nauki w otwartej formie cyfrowej wszystkim zainteresowanym. Koordynatorem projektu jest Politechnika Wrocławska wraz z Partnerami: Akademią Wychowania Fizycznego, Uniwersytetem Przyrodniczym, Uniwersytetem Medycznym i Instytutem Badań Systemowych Polskiej Akademii Nauk.

- Udostępnianie jest bardzo ważne z jednego choćby względu: te zasoby, które mają charakter otwarty pozwalają zaprezentować prace, jakie prowadzimy, ale przede wszystkim rozwijać je i szukać partnerów na świecie do wspólnych projektów rozwijających daną tematykę badawczą - powiedział dr Waldemar Grzebyk, kierownik projektu i dyrektor CWiNT.

Cele Projektu

W projekcie zostaną stworzone modelowe warunki do udostępniania zasobów jednostek naukowych powstających zarówno w procesach badawczych, edukacyjnych jak i popularyzatorskich. Zasoby będą zintegrowane i dostosowane tak, aby można je było łatwo przeszukiwać, ponownie używać i wykorzystywać w nauce, biznesie czy przez innych zainteresowanych.

- Każda uczelnia w Polsce posiada pewne zasoby, które udostępnia na platformach informatycznych. Nie ma jednak spójnego systemu, gdzie można udostępniać zasoby wypracowane w ramach prac naukowo-badawczych czy rozwojowych. Nie ma też zdefiniowanych formatów i sposobów prezentacji otrzymanych wyników - dodał kierownik projektu.

Politechnika Wrocławska udostępni m.in. dane badawcze, repozytoria m.in. kodów źródłowych, danych referencyjnych, danych IoT, naukowe bazy danych, materiały e-learningowe, nagrania TV Styk PWr i audycje Radia Luz. „Ponadto udostępnimy zasoby Muzeum Politechniki Wrocławskiej, modele 3D, skany zdjęć 360 st. tych modeli, materiały konferencyjne, publikacje naukowe, raporty i notatki, zasoby Dolnośląskiej Biblioteki Cyfrowej i zasoby bazy dorobku naukowego – powiedział mgr inż. Wojciech Drzewiński, kierownik odpowiedzialny za udostępnianie zasobu PWr.

Zdaniem dr hab. Wojciecha Cieślińskiego, koordynatora merytorycznego AWF współczesne instytucje badawcze i uczelnie wyższe poszerzają swoją przestrzeń organizacyjną. Jedną z możliwości takiego poszerzania jest wirtualizacja tej przestrzeni. Pozwoli ona na dostęp on-line do zasobów naukowych, a w konsekwencji do budowy nowych relacji z badaczami z różnych dyscyplin, co umożliwia tworzenie sieci i konsorcjów badawczych realizujących interdyscyplinarne badania naukowe.

Udział AWF w projekcie AZON podyktowany jest chęcią udostępnienia zasobów naukowych w formie cyfrowej. Uczelnia udostępni ok. tysiąca publikacji zdigitalizowanych w ramach projektu: 800 zdjęć, 460 nagrań wideo (ok. 900 godzin) oraz 30 dokumentów i 1000 nagrań wideo (50 godzin) dostępnych już w formie cyfrowej. Są to książki, czasopisma, monografie, materiały z obozów dydaktyczno-sportowych.

Z kolei Uniwersytet Przyrodniczy we Wrocławiu udostępni wyselekcjonowane zasoby uczelni umieszczając na platformie 7320 dokumentów i obiektów, w skład których wejdą m.in. interaktywna baza działalności badawczej i rozwojowej, baza oferty produktowej i technologicznej oraz platforma edukacyjna z obiektami e-learningu.

Pozostałą część zasobów będą tworzyć: kolekcje makroskopowe, kolekcje obrazów, rysunków i szkiców z architektury, kolekcje okazów roślinnych i zwierzęcych, próbki glebowe, książki i czasopisma, skrypty, monografie, rozprawy, artykuły i materiały konferencyjne.

- Podstawowym celem Uniwersytetu Przyrodniczego we Wrocławiu, jako partnera projektu, jest zaprezentowanie działalności badawczej naukowców uczelni społecznościom naukowym, krajowym i międzynarodowym i szerokie udostępnienie wyników tej działalności poprzez powszechny dostęp do informacji zawierającej zakres badań prowadzonych na uczelni, profile naukowców prowadzących badania wraz z ich pozycjonowaniem, zakres działań o charakterze edukacyjnym i usług, które uczelnia prowadzi dla społeczeństwa, w tym dla przedsiębiorców - powiedziała Dorota Tedys z Uniwersytetu Przyrodniczego we Wrocławiu.

Podobnie Instytut Badań Systemowych PAN z Warszawy chce udostępniać prace doktorskie z lat 1988-2010, które do tej pory nie były udostępniane on-line. Kolekcje stanowią rozprawy doktorskie, obronione przez Radę Naukową IBS PAN w dziedzinie nauk technicznych z automatyki, robotyki oraz informatyki.

- Ponieważ brakuje swobodnego dostępu do treści rozpraw, umieszczenie ich w AZONie niewątpliwie przyczyni się do zwiększenia ich dostępności dla naukowców, specjalistów i studentów - powiedziała mgr Dagmara Borkowska z IBS PAN.

Natomiast Uniwersytet Medyczny we Wrocławiu zamierza w AZONie udostępnić zasoby piśmiennicze, które obejmą 1800 publikacji (ok. 300 tys. stron), wydanych w XIX i I poł. XX w.

- Wybrane do zdigitalizowania publikacje stanowią dorobek uczonych i pionierów światowej i europejskiej medycyny, profesorów Uniwersytetu Wrocławskiego – powiedziała Renata Sławińska, koordynator merytoryczny do zadania zarządzający digitalizacją i upowszechnieniem z Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu.

Dorobek ten odzwierciedla bogatą historię nauczania medycyny we Wrocławiu i jest świadectwem ciągłości nauki wrocławskiej, wielonarodowości i wielokulturowości twórców i ich wpływu na rozwój nauk medycznych, farmaceutycznych, szpitalnictwa, lecznictwa uzdrowiskowego tego regionu.

Oprócz wartości naukowych, poznawczych i historycznych przeznaczony do zdigitalizowania zbiór polsko- i niemieckojęzycznych prac posiada dużą wartość edytorską, biograficzną i stanowi cenny materiał w badaniach proweniencyjnych, gdyż wiele z nich zostało wydanych przez znane oficyny wydawnicze i drukarnie, w pięknej szacie graficznej i edytorskiej oraz zaopatrzonych w osobiste znaki własnościowe, autografy, pieczątki, marginalia.

Zdigitalizowana zostanie także baza preparatów histologicznych, która obejmuje 1500 przypadków poddanych preparatyce z wykorzystaniem różnych metod laboratoryjnych, w tym immunohistochemii, immunofluorescencji, fluorescencyjnej hybrydyzacji in situ, mikroskopii elektronowej oraz mikromacierzy tkankowych.

AZON dla wszystkich, również niewidzących i niesłyszących

AZON zostanie przystosowany również do potrzeb osób niewidzących, niedowidzących i niesłyszących dzięki zastosowaniu m.in. transkrypcji, syntezy mowy, lektora języka migowego czy napisów.

- Projekt zakłada stworzenie platformy, która zostanie napełniona treściami już wytworzonymi. Trzeba je jedynie dostosować do prezentacji w różnych formach i przystosować do potrzeb osób niepełnosprawnych – powiedział dr Grzebyk.
Ważnym elementem tego projektu jest opracowanie zasad formalno-prawnych związanych z udostępnianiem własności intelektualnej.

- Bardzo często mamy wątpliwości, co udostępniać, na jakich zasadach, na jakich licencjach. W tym projekcie postaramy się dokonać takiej analizy, która będzie pomocna twórcom. Dowiedzą się, czy i na jakich warunkach mogą udostępniać wytworzone zasoby w ramach swojej pracy - mówił dr Grzebyk. Dodał, że projekt jest bardzo istotny dla Politechniki Wrocławskiej jak i Partnerów. Liczymy, że AZON znajdzie zastosowanie i w innych instytucjach i zaspokoi ich potrzeby.

Zdaniem Agnieszki Kwiecień odpowiedzialnej w projekcie za system informacyjny projektu zanim zasoby staną się otwarte i dostępne, trzeba wykonać sporo pracy. „Przede wszystkim trzeba je sklasyfikować i dobrze zrozumieć ich strukturę. Następnie trzeba dobrać sposób ich opisu i zaprojektować jak będą przetwarzane w systemie. Wreszcie, w zależności od ich przeznaczenia, należy zaplanować sposób dostępu i prezentacji. Wszystko po to, aby dla naukowców udostępnianie danych było proste, a społeczeństwu łatwo było je znaleźć i ich użyć” – tłumaczy Kwiecień

- AZON musi korzystać ze zdobyczy informatyki w zakresie oprogramowania i infrastruktury sprzętowej, w tym budować takie mechanizmy jak słowniki, standardowe interfejsy wymiany danych i wydajne metody wyszukiwania. Te ostatnie są szczególnie ważne przy tak różnorodnych zasobach - od książek po wyniki pomiarów ze specjalistycznych urządzeń – dodała Kwiecień

Planowane efekty

  1. Udostępnienie wartościowych zasobów powstających w jednostkach naukowych (badawczych, edukacyjnych, popularyzatorskich);
  2. Zintegrowanie i dostosowanie zasobów do standardów dostępności (łatwe przeszukiwanie i gotowość do ponownego użycia);
  3. Stworzenie warunków do popularyzacji unikatowych wyników badań i ich dalszego szerokiego wykorzystania (w nauce i biznesie oraz przez ogół obywateli);
  4. Ułatwienie dostępu do jednolitych zbiorów wiedzy specjalistycznej dotąd niepublikowanych z różnorodnych dziedzin;
  5. Zbudowanie świadomości społecznej w zakresie potrzeby digitalizacji zasobów nauki i idei Open Data wśród twórców i odbiorców.

- Formuła tego projektu jest taka, że zarówno zasoby przez nas udostępniane jak i oferowane narzędzia będziemy udostępniać w sposób otwarty, nieodpłatny. Oczywiście część zasobów będzie musiała być połączona z autoryzacją czy uwierzytelnianiem ze względu na ochronę własności intelektualnej - powiedział dr Mateusz Tykierko z Wrocławskiego Centrum Sieciowo-Komputerowego (WCSS) Politechniki Wrocławskiej, odpowiedzialnego w projekcie za informatyzację.

Projekt jest finansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Programu Operacyjnego Polska Cyfrowa.

Zespół

kierownik projektu
Marzena Kordys

z-ca kierownika projektu
dr inż. Jacek Oko

kierownik zadania nr 1
mgr inż. Agnieszka Kwiecień

kierownik zadania nr 2
dr inż. Mateusz Tykierko

kierownik zadania nr 3
mgr inż. Wojciech Drzewiński

kierownik zadania nr 4
dr inż. Przemysław Tymków

kierownik zadania nr 5
mgr inż. Krzysztof Grzegorczyk

kierownik zadania nr 6
Krzysztof Hebzda

kierownik zadania nr 7
mgr Bartłomiej Solarz-Niesłuchowski

kierownik zadania nr 8
Urszula Małecka